Santrifüj pompalar; bina tesisleri, endüstri alanı, tarım, enerji ve proses uygulamalarında çok yaygın kullanım alanına sahip olan pompa çeşitlerinden biridir. Ancak yanlış pompa tercihi, yetersiz bakım ya da hatalı montaj kaynaklı sık arızalar yaşanması muhtemeldir.
Santrifüj pompa arızaları genel olarak mekanik hidrolik, elektriksel montaj ya da işletme kaynaklı ortaya çıkabilir. Bu etkenler çoğu durumda birbiriyle bağlantılıdır ve tek bir hata zincirleme olarak arızaların yaşanmasına sebep olabilir. Dolayısıyla endüstriyel pompa arızaları hakkında bilgi sahibi olmak ve pompa performans analizlerini düzenli olarak yaptırmak son derece önemlidir.
Santrifüj pompa arızaları, genel olarak pomanın tasarlanan basınç, debi ve verim değerinde çalışmaması ya da tamamen devre dışı kalmasına sebep olan bozulmalar olarak bilinir. Bu arızalar genel olarak performans düşüşü, ani duruşlar, aşırı titreşim, sızıntı, gürültü ve enerji tüketiminde artış gibi çeşitli belirlerler kendini gösterir.
Santrifüj pompalarda yaşanan arızalar çoğunlukla pompanın çalışma şartlarının tasarım değeri dışına çıkması sonucunda ortaya çıkar. Yanlış pompa seçimi, emme hattında yaşanan sorunlar ve bilinçsiz bakım ise santrifüj pompa arızası sürecini hızlandırır. Özellikle susuz çalışma, kavitasyon ve hava yapma gibi hidrolik sorunlar kısa süre içerisinde gövdesi çark ve salmastra gibi kritik unsurlarda çok ciddi hasarlar ortaya çıkmasına sebep olabilir.
Mekanik açıdan bakıldığında ise mil eğilmeleri, rulman aşınmaları ve mekanik salmastra arızaları santrifüj pompalarda çok sık karşılaşılan önemli sorunlar arasında yer alır. Bu gibi arızalar genel olarak ses değişimi, titreşim artışı ve sızıntı olarak fark edilir. Ayrıca elektrik arızaları ise faz eksikliği, aşırı akım çekmesi ya da düşük giriş gibi sebeplerden kaynaklı ortaya çıkar. Bu sorun pompanın tamamen durmasına kadar ilerleyebilir.
Santrifüj pompa arızaları, pompanın verimli ve güvenli çalışmasının önüne geçen, çoğu durumda birbirini tetikleyen sorunların bütünü olarak ele alınmalıdır. Doğru pompa tercihi ise düzenli akım, uygun montaj ve işletme parametrelerinin devamlı olarak takip edilmesi ile bu arızaların büyük bölümünün önüne geçilebilir.
Santrifüj Pompalarda Yaygın Arıza Türleri
Santrifüj pompalarda yaygın olarak karşılaşılan arıza tipleri; pompanın mekanik bütünlüğünü, hidrolik dengesini ve elektriksel güvenliğini bozan sorunlardan kaynaklanır. Bu arızalar genel olarak gürültü, performan kaybı, titreşim ya da beklenmedik durumlarla kendini gösterir. Santrifüj pompalarda en fazla karşılaşılan arıza çeşitlerinden biri ise kavitasyondur. Emme hattında yeterince basınç sağlanamadığında akışkan madde buhar olur ve oluşan bu kabarcıklar çark üzerinde ani patlamalar yaşanmasına sebep olur. Bu durum ise zaman içerisinde çark yüzeyinde aşınma, oyuk ve ciddi verim kayıplarına neden olabilir.
Bir diğer santrifüj pompa arıza türü ise hava akımı sorunlarıdır. Emme hattına ya da pompaya hava girmesi, sıvı akışının kesilmesine sebep olur. Hava yapan pompa bu durumda basınç üretir ve düzenli çalışarak susuz çalışma riski yaşanır. Bu durum ise özellikle emme hattında sızdırmazlığın çok zayıf olduğu sistemlerde görülür.
Susuz çalışma; santrifüj pompalarında en yıkıcı olan arıza çeşitlerinden biridir. Pompanın içerisinde herhangi bir sıvı olmadan çalışması, mekanik olarak salmastra ve çarkın kısa süre içerisinde ısınarak hasar almasına yol açar. Çoğu durumda susuz çalışma geri dönüşü olmayan hasarlar ortaya koyar.
Rulman arızaları ise kirli yağ kullanımı yetersiz yağlanma ya da pompa –motor hizasızlığı gibi durumlardan kaynaklı meydana gelir. Rulmanların bozulması gürültü, titreşim artışı, gürültü ve mil hasarı gibi durumlarla açığa çıkar. Bu arızaların zamanında müdahale edilmemesi, tüm pompa grubunun geri dönülmez şekilde zarar görmesine sebep olabilir.
Mekanik salmastra arızaları ise günümüzde çok yaygın görülür. Basınç dalgalanmaları, yüksek sıcaklık, yanlış salmastra tercihi ya da mil kaçağı gibi sorunlar hızlı aşınmaya ve sızıntılara yol açar. Salmastra arızaları genel olarak pompanın işletme şartlarına uygun olmayan şekilde çalıştırılması sonucunda ortaya çıkar.
Santrifüj pompalarda elektriksel arızalar da oldukça önemlidir. Ters faz bağlantısı, faz eksikliği, motorun aşırı akım çekmesi ya da düşük gerilim yaşanması motor yanmasına kadar giden çok ciddi sorunlara sebep olur. Böyle zararlar çoğu zaman pompa tarafından yaşanan mekanik sorunların bir sonucu olarak gelişebilir. Ayrıca işletme ve montaj kaynaklı arızalar ise santrifüj pompalarda uzun vadeli hasarların temel sebebi olarak dikkat çeker.
Yanlış borulama işlemi, kapalı vana ile çalışma, zayıf temel ve anit dur-kalk işlemi pompa ömrünü ciddi oranda azaltır. Genel olarak bakıldığında ise santrifüj pompalarında yaygın şekilde karşılaşılan arıza tipleri; uygun montaj, doğru tasarım ve düzenli aralıklarla bakım yapılarak büyük ölçüde önlenebilir. Bu yüzden arıza türlerinin çok iyi bilinmesi, erken teşhis edilmesi ve güvenli işletme açısından çok kritik bir öneme sahiptir.
Arızaların Sistem Performansına Etkisi
Santrifüj pompa arızalarının sistem performansına etkisi ise sade pompanın çalışmasını değil; pompanın bağlı olduğu tüm tesisatın güvenliğini, verimliliği ve sürekliliğini direkt olarak etkiler. Pompa, sistemin kalbi olarak kullanıldığı içi yaşanan arızalar zincirleme olarak birçok farklı soruna sebep olabilir.
Hidrolik kaynaklı arızalar sistem performansında ilk olarak basınç ve debi düşüşü şeklinde ön plana çıkar. Kavitasyon , emme hattı sorunları ve hava yapma kaynaklı pompa talep edilen akış oranını yeterince sağlayamaz. Bu durum ise doğal olarak proseslerde yetersiz beslenme, ısıtma- soğutma sistemlerinde verimsiz çalışma performansı ve yangın ya da basınçlı sistemlerde çok ciddi bir güvenlik sorununun yaşanmasına sebep olur.
Mekanik arızalar ise sistemin sürekliliğini ve kararlılığını olumsuz yönde etkiler. Mil, rulman ya da salmastra sorunları gürültü ve titreşimin artmasına neden olur. Artan bu tireşim sadece pompa bileşenlerini değil, ölçüm ekipmanlarını ve boru baplantı vabalarını da zorlar. Bu durum ise bağlantı gevşemeleri, sızıntı ve beklenmedik durumlara sebep olur.
Elektriksel arızalar ise sistem performansı mekanik olarak düşürür. Motorun aşırı oranda akım çekmesi, gerilim dalgalanması ya da faz eksikliği pompanın sık sık durmasına ya da tamamen devre dışı kalmasına sebep olabilir. Dolayısıyla bu plansız duruşlar proses kesintilerine üretim kaybına ve yüksek bakım maliyetlerine yol açar. Arızaların bir diğer önemli etkisi ise enerji verimliliğinin düşmesine sebep olmasıdır. Arızalı şekilde çalışan bir santrifüj pompa, aynı işi yapmak için çok daha fazla enerji tüketimi yapar. Düşen verim ise işletme maliyetleri artar ve karbon ayak izinin büyümesi olarak sonuçlanır.
Uzun vadede devam eden santrifüj pompa arızaları sistemin toplam ömrünü büyük ölçüde kısaldır. Pompa üzerinde aşırı yüklenme ise tesisatta bulunan diğer ekipmanların tasarım sınırlarının dışına çıkmasına yol açar. Bu durum doğal olarak bakım periyotları kısalarak yedek parça tüketiminin artmasına ve sistem güvenliğinin azalmasına neden olur.
Santrifüj pompa arızaları, sadece bir ekipman sorunu olarak değil tüm sistem performansını etkileyen çok önemli bir etkendir. Arızaların erkenden edilmesi, önleyici bakım uygulamaları ve düzenli izleme sayesinde mümkün olur. Bu sayede sistem verimliliği kanunu ile işletme sürekliliği sağlanarak maliyetler kontrol altında tutulabilir.
Santrifüj pompa arızalarının başlıca nedenleri ise şu şekilde sıralanabilir:
Bahsi geçen tüm bu nedenlerin ortadan kaldırılması, pompanın kullanım ömrünü, güvenli ve verimli şekilde çalışmaya devam etmesini sağlamanın en önemli yoludur.
Santrifüj pompa arızalarının önlenme yöntemleri lu şekilde sıralanabilir:
Uzun ömürlü santrifüj pompa kullanımı için dikkat edilmesi gereken bazı önemli detaylar vardır. Öncelikle sistem ihtiyacına uygun debi ve basma yüksekliğine sahip olan bir pompa seçimi yapmak gerekir. Kısa, geniş çaplı ve sızdırmaz emme hattının bulunduğu pompalar uzun vadede birçok konuda avantaj sağlar.
Ayrıca koruma ekipmanları ve seviye kontrolü oldukça önemlidir. Bunun gibi teknik detayların yanı sıra dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli konu ise şe doğru firma seçimi yapmaktır. Eksen Redüktör; santrifüj pompa arızaları hakkında donanımlı uzman ekibi ile sanayi pompa sistemlerinin kolay kolay arızalanmaması için gereken her türlü önlemi alan nitelikli bir firmadır. Birbirinden işlevsel pompa çeşitleri için Eksen Redüktör en doğru adres olmaya devam eder.
